Kanlıtaş Höyüğü'nün Başsız Tanıkları

2010’lar da yapılan sistematik kazılarda ortaya çıkarılan figürinlerin büyük bölümünün baş kısmı eksik. İlk bakışta bunun zamanın ve toprağın yıpratıcı etkisinden kaynaklandığı düşünülebilir. Ancak farklı mekanlarda bulunan çok sayıda örnekte aynı durumun görülmesi, araştırmacıları başka ihtimallere yöneltiyor. Aradan geçen yaklaşık sekiz bin yıla rağmen figürinlerin gövdeleri korunurken başlarının ortadan kaybolmuş olması dikkat çekici bir ayrıntı olarak öne çıkıyor.

Bugüne kadar bulunan örneklerin en büyüğü ve belki de en özeli 12-13 santimetre uzunluğunda. Pişmiş toprak çoğunluğunu kadın figürlerinin oluşturduğu eserler, Neolitik dönemin sembolik dünyasına açılan küçük pencereler gibi duruyor. Bu figürinlerin bir inanç sisteminin parçası mı, günlük yaşamın bir nesnesi mi yoksa toplumsal hafızayı taşıyan semboller mi olduğu sorusu ise hâlâ kesin bir yanıt bulmuş değil.

Kanlıtaş'ta bu kalıntılar, höyükte yaşamış insanların evlerini terk ederken olasılıkla bazı eşyalarını ve sembolik değeri olan nesneleri geride bırakmış olabileceğini düşündürüyor. Belki bir ritüelin parçasıydılar, belki de bugün anlamını tamamen yitirmiş eski bir geleneğin sessiz tanıklarıydı.

Kazı Başkanı Anadolu Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Umut Türkcan'ın da dikkat çektiği gibi Kanlıtaş Höyüğü, uzun yıllardır Porsuk kültürünün önemli yerleşimlerinden biri olarak kabul ediliyor. Son buluntular, bu değerlendirmenin altını dolduran yeni veriler sunarken bölgenin tarihsel önemini de daha görünür hale getiriyor.

Dikkat çekici bir başka ayrıntı ise figürinlerin bazı özelliklerinin Balkan coğrafyasındaki Neolitik dönem örnekleriyle benzerlik göstermesi. Bu benzerlikler, binlerce yıl önce Anadolu ile Balkanlar arasında kurulan kültürel bağlara ilişkin tartışmaları yeniden canlandırıyor.

Bugün Kanlıtaş Höyüğü'nde bulunan başsız figürinlerin neden bu şekilde bırakıldığını kesin olarak bilmiyoruz. Bu geleneğin ilk örneklerini birçok örnekte hemen yüzlerce sene öncesinde Neolitik Dönem Konya-Çumra ÇATALHÖYÜK de gördük.

 Ancak arkeolojinin büyüsü de biraz burada yatıyor. Her buluntu, cevaplardan çok yeni sorular getiriyor. Ve bazen küçük bir pişmiş toprak figürin, sekiz bin yıl öncesinden bugüne ulaşan en güçlü hikâyeyi anlatabiliyor. Kazı ekibi, elde edilen sonuçları bilim dünyası ile paylaşmak üzere kapsamlı yayınlar hazırlıyor.